Oost-Indische inkt is een van de oudste en bekendste soorten inkt. De inkt is geliefd bij kunstenaars en wordt al eeuwenlang gebruikt om te tekenen, schilderen en kalligraferen. Ik vind Oost-Indische inkt een mooi medium. Er kan heel precies en gedetailleerd mee gewerkt worden, maar ook juist los en expressief. In de vorige blog schreef ik over de verschillende zwarte inkten. In deze blog lees je alles over Oost-Indische inkt, die naast houtskool en oker tot de oudste teken- en schildermaterialen behoort!

Oorsprong van Oost-Indische inkt
Oost-Indische inkt heeft een lange geschiedenis en komt oorspronkelijk uit China. Zwarte inkt wordt daar al eeuwen gebruikt om te schrijven en te tekenen. In de 17e eeuw kwam Oost-Indische inkt door handel naar Europa. Rembrandt van Rijn was éénn van de kunstenaars die de inkt al vroeg in Europa gebruikte. Met zelf gesneden rietpennen en vogelveren maakte hij gedetailleerde tekeningen. De tekeningen die hij met Oost-Indische inkt maakte zijn nog steeds zwart, omdat deze inkt lichtvast is. De kenmerkende bruine tekeningen van Rembrandt van Rijn zijn gemaakt met ijzergalinkt. Deze tekeningen zijn na verloop van tijd door oxidatie van zwart naar bruin veranderd. Ook Vincent van Gogh werkte met Oost-Indische inkt. In Arles maakte hij met rietpen en inkt expressieve tekeningen met sterke contrasten. Hoe bijzonder is het dat je nu nog steeds met dit materiaal kan werken?
Wat zit er in Oost-Indische inkt?
Oost-Indische inkt bestaat voornamelijk uit koolstofzwart (carbon black) gemengd met schellak als bindmiddel. Koolstofzwart bestaat uit zeer fijne koolstofdeeltjes die de inkt zijn diepe zwarte kleur geven. Schellak is een natuurlijke hars van de lakschildluis, opgelost in alcohol. Het bindt de zwarte pigmentdeeltjes aan het papier en zorgt voor de watervaste laag.
Wat heb je nodig en hoe gebruik je de inkt?
Je hebt weinig materialen nodig om met Oost-Indische inkt te beginnen. Met een potje inkt, papier en een penseel kan je al aan de slag!
Je kan de pure inkt direct uit het potje gebruiken. Dit geeft diepe zwarte lijnen die mat zwart opdrogen. Direct uit het inktpotje werken wordt wel al snel wat 'messy'. Werk je liever wat netter? Gebruik dan een pipet om een kleine hoeveelheid inkt in een apart palet te druppelen.
Je kan de inkt met water verdunnen voor verschillende grijstinten en mooie vloeiende overgangen. Eenmaal droog is de inkt watervast en kan je er met andere materialen overheen werken. Daardoor is Oost-Indische inkt geschikt voor bijvoorbeeld botanische tekeningen. De contouren en details van een bloem kan je vastleggen met zwarte inkt. Zodra de inkt droog is kan je kleur toevoegen met aquarel.
Opgelet! Leg voordat je begint een stuk karton onder het inktpotje. Zo kan je het tafelblad ontzien van inktvlekken ;). Oost-Indische inkt krijg je ook lastig volledig uit je penseel. Ik heb om die reden een penseel, penhouder en nib die ik alleen voor zwarte inkt gebruik. Maak je materialen direct na het werken met Oost-Indische inkt schoon, zodat ze de volgende keer weer gebruikt kunnen worden!
Penhouder en nib
Gebruik een penhouder met een nib voor scherpe, fijne lijnen, bijvoorbeeld voor botanische tekeningen of schaduw met hatching. Dip de nib voorzichtig in de inkt en varieer tijdens het tekenen met de druk. Gebruik weinig druk voor dunne lijnen. Wil je een dikkere lijn? Dip de nib dan iets verder in de inkt en oefen iets meer druk uit. Oost-Indische inkt heeft een mooie consistentie voor een penhouder met nib. Er blijven geen blobs aan de pen hangen en de inkt vloeit soepel.
Penseel
Gebruik een penseel voor expressieve lijnen. Gebruik de punt van het penseel voor fijne details en de zijkant voor bredere penseelstreken. Werk met pure inkt voor donkere stukken en voeg water toe voor lichtere tinten. Werk in lagen door eerst een lichte grijstint aan te brengen en daarna steeds wat donkerdere lagen toe te voegen.
Waterbrush
Een hervulbare waterbrush kan ook gevuld worden met een mengsel van inkt en water. Met een waterbrush hoeft het penseel niet steeds in de inkt gedipt te worden, waardoor je netter kan werken. Een waterbrush is ook handig voor onderweg. Let er wel op dat de inkt watervast opdroogt, als de inkt opdroogt in de waterbrush: dan is je penseel kapot. Dit is dus vooral leuk, als je de inkt in de brush in de gaten houdt en niet meer voor alleen water wil gebruiken.
Welk papier gebruik je?
Kies het papier op basis van de techniek die je wilt gebruiken. Wil je scherpe, fijne lijnen? Kies dan bijvoorbeeld Bristolpapier. Wil je met water en verdunde inkt werken? Dan is aquarelpapier een betere keuze.
Bristolpapier
Bristolpapier is glad en stevig. Vaak is bristolpapier tussen de 200 en 300 grams. Door het gladde oppervlakte kan je er scherpe en strakke lijnen op maken. De structuur zuigt niet teveel verf op, waardoor de inkt niet in het papier 'bloedt'. Bristolpapier is ook heel geschikt voor een penhouder met nib en voor gedetailleerd tekenwerk.
Aquarelpapier
Gebruik aquarelpapier wanneer je met verdunde inkt en water wilt werken. Het papier is speciaal gemaakt voor natte technieken en kan daardoor veel vocht opnemen. Wil je een combinatie doen met pen en penseel, dan is het gladde warmgeperst aquarelpapier (HP) een goede keuze. Als je lekker nat gaat werken, dan is Cold pressed aquarelpapier of mixed media papier een goede keuze.
Zin gekregen om met (Oost-Indische) inkt aan de slag te gaan? Bekijk hier al onze inkten.
Liefs, Judith.